تبلیغات
دختر زمین شناس

دختر زمین شناس
تنها جایی که برای زندگی کردن داریم زمین است...مواظبش باشیم
قالب وبلاگ
نسوزها و دیرگدازها
(بخش چهارم)

دیرگدازهای قلیایی


این گروه از نسوزها خود به چهار دسته نسوزهای دولومیتی، منیزیتی، فورستریتی و کرومیتی تقسیم‌بندی می‌شوند. سازنده اصلی این نسوزها، آهک (CaO)، منیزیا (MgO) و یا نسبتی از ترکیب هر دو می‌باشد. در حقیقت نسوزهای قلیایی کربناتهای منیزیم‌دار و گاه منیزیتهای کلسیم‌دار هستند.

بقیه را در ادامه مطلب بخوانید...

الف- نسوزهای دولومیتی

دولومیت در کنار کلسیت یک از کانی‌های فراوان طبیعت است که ترکیب شیمیایی آن حاوی 4/30 درصد CaO و 7/21 درصد MgO است.در این کانی بندرت ناخالصی‌های Fe، Mn، Zn و Ni یافت می‌شود. دولومیت نیز به عنوان یک دیرگداز، پایداری کافی در برابر اثرات شیمیایی سرباره‌های قلیایی در مبدل‌ها را دارد. تکلیس این ماده در دمای 900 درجه به پیدایش دو اکسید CaO و MgO می‌انجامد. آجر دیرگداز حاصل از آن باید 60درصد CaO و 40 درصد MgO داشته باشد.

آجرهای دولومیتی بر دو گونه‌اند، یکی با دولومیت مرده و دیگری دولومیت کمک‌ذوب که با مقدار کمتر اکسیدهایی غیر از CaO و MgO ساخته می‌شوند.

امروزه دیرگداز پاتیل‌های شاموتی، از نوع دولومیتی است. در کوره‌های دوار پخت سیمان از آجر دولومیتی زینترشده اتصال قیری استفاده می‌شود. آجرهای نسوز کوره پخت آهک از جنس دولومیت است.

ب- نسوزهای کرومیتی

از کرومیت در صورتی می‌توان به عنوان دیرگداز استفاده نمود که مجموع دو اکسید Al2O3 و MgO بیشتر از 60 درصد و همچنین عیار سیلیکا کمتر از 6 درصد باشد.

ج- نسوزهای فورستریتی

فورستریت یک کانی از گروه اولیوین با فرمول شیمیایی (Fe,Mg)2(SiO4) است که با داشتن ترکیب مناسب می‌تواند به عنوان یک دیرگداز مورد استفاده قرار گیرد. هرگاه در این کانی نسبت مولکولی MgO به SiO2 یک به دو باشد به عنوان دیرگداز می‌توان از آن استفاده نمود، ولی در صورت وجود Fe در کانی، این نسبت خواه‌ناخواه به هم می‌ریزد و به هنگام برشته‌کردن، فورستریت با اکسیژن کوره ترکیب می‌شود و کانی منیتیت را پدید می‌آورد. SiO2 اضافه مانده از ترکیب فورستریت، پیروکسن غنی از SiO2 را می‌سازد که درجة دیرگدازی پایین دارد و وجود آن باعث پایین آمدن درجة نسوزندگی فورستریت برشته‌شده می‌شود. برای جلوگیری از این کار با توجه به آنالیز شیمیایی فورستریت، آنقدر بدان MgO افزوده می‌شود تا نسبت 1:2 در آن پایدار شود. فزون بر آن از آن رو که ماده فورستریتی و برشتة آن شکل‌پذیر نیستند، با یک مادة شکل‌پذیر آمیخته و قالب زده می‌شود.

فراوانی کانی‌های فورستریتی و همراهی آن با توده‌های کرومیتی از یک سو، فشارهای مقررات زیست‌محیطی برای پاک‌سازی محیط از باطله‌های معدنی از سوی دیگر و دیرگدازی فورستریت انگیزه‌ای برای تلاش در راه وارد کردن باطله‌های معدنکاری و کانه‌آرایی کانسارهای فورستریتی به صنعت دیرگداز شده است.

این ماده می‌تواند به عنوان آجر قلیایی کوره‌های پخت آهک و سیمان، یا در کوره‌هایی که دمای بالای 1000 درجه سانتیگراد در آن نیاز نباشد و یا آغشتگی بار به Mg و یا Fe موجود در فورستریت برای آن مسأله‌ساز نباشد، مصرف شود.

د- نسوزهای منیزیتی

منیزیت یکی دیگر از کانیهای دیرگداز است که دارای ترکیب کانی‌شناسی MgCO3 است. منیزیت خالص بندرت در طبیعت یافت می‌شود. از منیزیت در صنعت نسوزها برای تهیه پریکلاز استفاده می‌شود.

پریکلاز کانی دیرگداز منیزیم‌داری است که از نظر کانی‌شناسی شکل دما بالای MgO (منیزیا) می‌باشد. این کانی در طبیعت نیز وجود دارد ولی مقدار آن بسیار کم است بدین سبب به روش مصنوعی جهت استفاده در صنعت نسوزها آن را به دو روش تهیه می‌نمایند.

1- تکلیس منیزیت طبیعی: تکلیس منیزیت در دمای 1450 تا 1500 درجه سانتیگراد به پیدایش MgO می‌انجامد.

2- تکلیس کانی بروسیت Mg(OH)2، بروسیت یک منبع طبیعی است ولی بدلیل کمیابی آن نسبت به منیزیت نمی‌توان به عنوان یک منبع قابل اطمینان روی آن حساب کرد.

از آنجاییکه برای تهیه پریکلاز احتیاج به منیزیت می‌باشد و از طرفی ممکن است دسترسی به این منابع مقدور نباشد لذا در کشورهای پیشرفته روش استحصال منیزیا را از آب دریا به صورت یک صنعت تولید دیرگداز جا افتاده است. در این روش با کاربرد آهک مرده، دولومیت مرده و یا سود سوزآور یون‌های منیزیم محلول در آب دریا را به صورت هیدروکسید وادار به ته‌نشینی می‌کنند. نهشته بدست آمده پس از جداشدن از محلول در کوره‌های دوار (shaft) در دمای بسیار بالا تکلیس می‌شود. دانه‌های منیزیای تکلیس شده چه از نوع طبیعی چه شیمیایی، نسبت به رطوبت یا گازکربنیک هوا بی‌اثرند، از این رو می‌توان آنها را مرده به شمار آورد. منیزیای بدست‌آمده از آب دریا فرآورده‌‌ای است یکدست و یکنواخت که خلوصی از 98 درصد به بالا دارد.

بزرگترین کاربرد آجرهای قلیایی در صنایع فولاد در کوره‌های زیمنس- مارتین، کوره‌های الکتریکی، تشویه سیمان، کوره‌های فرآیندهای گداز صنایع مس و همچنین در بازسازی مخزن شیشه است.

   نسوزها و دیگر دیرگدازهای کمیاب

گروه دیگری از دیرگدازها وجود دارد که با توجه به نبودهای فراوان آنها در طبیعت از اصطلاح دیرگدازهای کمیاب استفاده می‌شود. این دیرگدازها بطور فهرست‌وار شامل دیرگدازهای زیرکنی، دیرگدازهای کاربیدی، آلومینای خلوص بالا، اکسید کروم، کربن و گرافیت می‌باشند. بطور کلی این دیرگدازها گران می‌باشند و در موارد خاص از آنها استفاده می‌گردد.

ادامه را در بخش پنجم بخوانید...

منابع  نسوزها:

1. www.nobonyan.com
2. www.aryashare.com







طبقه بندی: سنگ شناسی یا پترولوژی، زمین شناسی اقتصادی، سنگ شناسی رسوبی-رسوب شناسی، سنگ شناسی، معدن،
[ سه شنبه 23 خرداد 1391 ] [ 07:28 قبل از ظهر ] [ راحله مظلومی ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

من راحله مظلومی، فارغ التحصیل رشته زمین شناسی محض هستم...زمین را خیلی خیلی دوست دارم...
این وبلاگ برای همه زمینی هاست...

مشاور پایان نامه های تخصصی کارشناسی زمین شناسی
بررسی های زمین شناسی
کار با gps و نرم افزار mapsurce و آموزش آن
رسم نقشه ( زمین شناسی، توپوگرافی، ...)
آموزش نرم افزار های زمین شناسی: ... gis , rockwork, surfer 8 & 9 , dips
rmazloomi.zamin@gmail.com
rmazloomi.zamin@yahoo.com

نویسندگان
لینک دوستان
نظر سنجی
نظر شما در مورد وبلاگ دختر زمین شناس چیست؟






ابر برچسب ها
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب