تبلیغات
دختر زمین شناس
قالب وبلاگ

دختر زمین شناس
تنها جایی که برای زندگی کردن داریم زمین است...مواظبش باشیم 

بازنگری سن رسوبات سازند مزدوران در ناحیه چشمه گیلاس(شمال غرب مشهد)

 

نجفی, مهدی، محبوبی, اسداله، موسوی حرمی, رضا،حامدزاده, لادن

گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد

 

چکیده

سازند مزدوران در ناحیه چشمه گیلاس(شمال غرب مشهد) از چهار بخش سنگ آهک زیرین، شیل میانی،  سنگ آهک فوقانی و سنگ آهک ماسه ای و ماسه سنگ تشکیل شده است. سنگ های آهکی عمدتا حاوی خرده های اسکلتی و نیز مقادیر کمتری اجزا غیر اسکلتی نظیر اینتراکلست و پلویید می باشد. این سنگها حاوی سه مجموعه فسیلی فرامینیفر بنتیک   ( 6 جنس و 4 گونه) از جمله  Ammobaculites subcretaceous و Nautiloculina oolitica ، فرامینیفر پلاژیک (کالپیونلها) شامل 4 جنس و 5 گونه از جمله Calpionella alpina و Calpionellites darderi ، جلبکهای آهکی سبز ( 5 جنس و 2 گونه) از جمله Salpingoporella annulata و Otternstella anici است که نشان میدهد سن این رسوبات در ناحیه مورد مطالعه جوانتر از مقطع تیپ است. براساس مطالعات دیرینه شناسی در ناحیه چشمه گیلاس، سن آکسفوردین_تیتونین برای بخش سنگ آهک زیرین بر اساس فرامینیفرهای بنتیک و جلبکهای آهکی سبز و سن بریازین_والانژینین برای بخش سنگ آهک فوقانی بر اساس کالپیونلها پیشنهاد میگردد.

 
 

 

Revision on the age of the Mozduran Formation in Cheshmeh-Gilas area_NW Mashhad

Najafi, M., Mahboubi, A., Moussavi-Harami, R., Hamedzadeh, L.

Department of Geology, Faculty of Science, Ferdowsi University of Mashhad

 

Abstract

The Mozduran Formation in Cheshmeh-Gilas area (north-west Mashhad) has been divided into four portions including Lower limestone, Middle shale, Upper limestone, sandy limestone and sandstone. The limestones mainly cosist of skeletal grains and less non-skeletal grains such as intraclast and peloid. This rock units consist of 3 assemblages of fossils including Bentic foraminifera (6 Genus and 5 Species) such as Ammobaculites subcretaceous and Nautiloculina oolitica , Pellagic foraminifera (Calpionnellids) consist of 4 Genus and 5 Species such as Calpionella alpina and Calpionellites darderi and Calcareous green algae (5 Genus and 2 Spesies) such as Salpingoporella annulata and Otternstella anici, that indicate the age of this rocks are younger than type section. On the basis of paleontological studies in Cheshmeh-Gilas area, the Oxfordian-Tithonian age proposed for lower limestone and Berriasian-Valanginian for upper limestone.

 

  مقدمه

رسوبات مورد مطالعه در ناحیه چشمه گیلاس، در مرکز  حوضه رسوبی کپه داغ رخنمون داشته و در نقشه250000 :1مشهد (آقانباتی،1365) به عنوان سازند مزدوران به سن ژوراسیک فوقانی معرفی شده است. سازند مزدوران یکی از واحدهای کربناته حوضه کپه داغ است که در برش الگو عمدتاً از دولومیتهای توده ای  و سنگ آهک تشکیل شده و سن آن آکسفوردین_کیمریجین و در بعضی نقاط در غرب حوضه تا نئوکومین گزارش شده است(افشار حرب،1373).

سازند مزدوران در ناحیه چشمه گیلاس عمدتاً از سنگ آهکهای دانه ریز کرم تا خاکستری رنگ به همراه لایه های کم ضخامتی از شیل، ماسه سنگ و سنگ آهکهای ماسه ای تشکیل شده است.  این سازند بر روی سنگهای آهکی نازک لایه چمن بید و در زیر رسوبات سیلیسی _آواری سازند شوریجه قرار میگیرد. هدف از انجام این تحقیق، بررسی چینه سنگی و تعیین سن دقیق این رسوبات در ناحیه مورد مطالعه است . به این منظور سه برش چشمه گیلاس، خان آباد(1) و خان آباد(2) واقع در 40 کیلومتری شمال غرب مشهد اندازه گیری و نمونه برداری شده است. از نمنونه های برداشت شده تعداد 83 مقطع نازک تهیه و جهت مطالعات دیرینه شناسی و سنگ شناسی مورد استفاده قرار گرفته است.

 

بحث و نتیجه گیری

 سازند مزدوران در برش چشمه گیلاس عمدتاً از کلسی لوتایتهای کرم رنگ با لایه بندی متوسط تاضخیم تشکیل شده و به فرم صخره ساز رخنمون دارد. ضخامت سازند مزدوران  در این برش315 متر است و این سازند در زیر رسوبات سیلیسی_آواری سازند شوریجه قرار میگیرد. مرز تحتانی سازند مزدوران باچمن بید در برش چشمه گیلاس پوشیده است و مرز فوقانی با سازند شوریجه به صورت هم شیب و تدریجی است که به خوبی در این برش قابل مشاهده است.

سازند مزدوران در برش خان آباد(1)عمدتاً از کلسی لوتایتهای نخودی رنگ و هوازده تشکیل یافته است. ضخامت سازند مزدوران در این برش 182متر است. در این برش سازند چمن بید رخنمون داشته و مرز تحتانی سازند مزدوران با این برش مشخص میباشد. این مرز به صورت ناگهانی و هم شیب و مرز فوقانی با سازند شوریجه به صورت تدریجی میباشد. سازند شوریجه د راین ناحیه  ضخامت کمی داشته و توسط آبرفتهای کواترنر پوشیده میشود.

سازند مزدوران در برش خان آباد(2) 286 متر ضخامت داشته و همانند دو برش قبل از آهکهای ضخیم لایه و سخت به رنگ کرم_خاکستری تشکیل یافته است. مرز تحتانی با سازند چمن بید پوشیده و مرز فوقانی با سازند شوریجه تدریجی میباشد .

از آنجاکه برش چشمه گیلاس از نظر مطالعات دیرینه شناسی دارای شواهد بسیار خوبی میباشد لذا در این تحقیق صرفاً به اختصاصات این برش اکتفا شده است.

برش چشمه گیلاس بر اساس خصوصیات چینه سنگی به چهار بخش تفکیک شده است که از پایین به بالا عبارتند از:

بخش سنگ آهک زیرین  با لایه بندی ضخیم تا متوسط و به رنگ خاکستری روشن که در افقهای  قاعده ای از رخساره سنگی ااسپاریت، در افقهای میانی بیواسپارودایت اائیددار و در افقهای رأسی از بیولیتایت مرجانی و میکریت تشکیل یافته است. ضخامت این بخش120متراست.

بخش شیل میانی که عمدتاً از شیلهای لامینه ای خاکستری رنگ و به شدت متورق و هوازده به ضخامت 20 متر تشکیل یافته است. در قسمتهای ابتدایی و انتهایی با سنگ آهکهای لایه نازک خاکستری به صورت متناوب قرار میگیرد. این شیلها فاقد فسیل است.

بخش سنگ آهک فوقانی که عمدتاً از کلسی لوتایتهای کرم رنگ به ضخامت150متر تشکیل یافته است. افقهای قاعده ای و میانی این بخش دارای رخساره سنگی میکریت فسیلدار و افقهای رأسی دارای رخساره بیواسپارودایت حاوی جلبک سبز با شستشوی ضعیف، میکریت و دولومیکریت میباشند.

بخش سنگ آهک ماسه ای و ماسه سنگ که از 25 متر سنگ آهک ماسه ای با میان لایه هایی از ماسه سنگ تشکیل شده است. این بخش فاقد فسیل بوده و دارای رخساره کربناته میکریت ماسه ای و رخساره آواری کوارتز آرنایت است.

جهت تعیین سن رسوبات مورد نظر از سه مجموعه فسیلی شامل فرامینیفر بنتیک، فرامینیفر پلاژیک(کالپیونلها) و جلبکهای سبز آهکی استفاده شده است. شناسایی 6جنس و 4گونه از فرامینیفرهای بنتیک، 4 جنس و 5گونه از فرامینیفرهای پلاژیک  و 5جنس و 2گونه از جلبکهای آهکی سبز منجر به تعیین سن دقیق رسوبات سازند مزدوران در ناحیه مورد مطالعه شده است.

 در بخش آغازین سنگ آهک زیرین سازند مزدوران در برش چشمه گیلاس میکروفونای زیر شناسایی است (Moore, 1954) و (Wray, 1977):

Ammobaculites subcretaceous (Cushman & Alexander,1930)

Pseudocyclammina lituus (Yabe & Hanzawa, 1926)

Lenticulina adaux (Loeblich & Tappan, 1958)

Cayeuixia sp. (Wray, 1977)


در قسمتهای فوقانی سنگ آهک زیرین، میکروفونای زیر شناسایی شده است (Moore, 1954)، (Yilmaz, 1999)  و (Okla, 1991):

Nautiloculina oolitilca (Mohler, 1938)

Pfenderina sp. (Henson, 1948)

Quinqueloculina sp. (D,orbigny, 1926)

Kurnubia palastiniensis (Henson, 1948)

Kurnubia sp. (Henson, 1948)

Salpingoporella annulata (Carozzi, 1953)

Macroporella sp. (Carrozzi, 1954)

Otternstella anici (Ott, 1968)

دو میکروفونای فوق در مجموع معرف سن آکسفوردین_تیتونین برای این بخش است.

بخش سنگ آهک فوقانی فاقد فرامینیفر بنتیک و جلبک سبز بوده و تنها بر اساس کالپیونلها تعیین سن شده است. در قسمتهای آغازین آن، کالپیونلهای زیر شناسایی شده اند(Trejo, 1980) :

Calpionella alpina (Lorenz, 1926)

Calpionella elliptica (Cadisch, 1932)

 در قسمتهای میانی  این سنگ آهکها تنها کالپیونل Calpionellopsis simplex (colom, 1939)

شناسایی شده است.

در قسمتهای فوقانی این بخش کالپیونلهای زیر شناسایی شده است:

Tintinnopsella carpathica (Murgeanu, 1934)

Calpionellites darderi (colom, 1934)

 با توجه به مجموعه کالپیونلهای فوق، برای بخش آهک فوقانی سن بریازین_والانژینین پیشین پیشنهاد میشود.

در خاتمه با توجه به مطالعات انجام شده میتوان چنین نتیجه گرفت که رسوبات سازند مزدوران در ناحیه چشمه گیلاس که از چهار بخش آهک زیرین، شیل میانی،  سنگ آهک فوقانی و سنگ آهک ماسه ای و ماسه سنگ تشکیل شده اند، حاوی سه مجموعه فسیلی فرامینیفر بنتیک، فرامینیفر پلاژیک و جلبک آهکی سبز است. شناسایی 6جنس و 4 گونه ازفرامینیفرهای بنتیک، 4جنس و 5گونه از فرامینیفرهای پلاژیک و 5 جنس و 2 گونه از جلبکهای آهکی سبز، منجر به تعیین سن واحدهای سنگی تشکیل دهنده ناحیه چشمه گیلاس شده است. با توجه به نتایج به دست آمده سن آکسفوردین_تیتونین برای بخش آهک زیرین و بریازین_والانژینین آغازی برای بخش سنگ آهک فوقانی پیشنهاد می گرددکه در

مقایسه با سن این سازند در مقطع تیپ (آکسفوردین_کیمریجین) جوانتر میباشد. بنابراین رسوبگذاری رسوبات سیلیسی_آواری سازند شوریجه که در مقطع تیپ از کیمریجین آغاز شده(افشارحرب،1373)، در این ناحیه احتمالاً از والانژینین شروع گردیده است.

 

منابع

1_آقانباتی، ع.  1365،  نقشه زمین شناسی چهارگوش مشهد،  تهران، ایران، مقیاس 250000: 1

2_افشار حرب، ع 1373،  زمین شناسی کپه داغ، طرح تدوین کتاب زمین شناسی ایران،  شماره11،  275 صفخه

 

 

Moore, R.C., 1954, Tretise on Invertebrat  Paleontology, Part C., Protista 2, Vol.1, P.5105

Okla, S.M., Dasycladacean algae from the Jurassic and Cretaceous of central Saudi Arabia, Micropaleontology, Vol.37, No.1, P.183-195

Trejo, M., 1980, Distribution estratigraphica de los Tintinnides Mezozoicos Mexicanos, R.Ev.Inst.Mex, Pet.12, P.4-13

Wray, J.L., 1977, Calcareous Algae, Amsterdam oxford, Newyork, E.S.P.Company.187pp

Yilmaz, I.O., 1999, Taxonomic and paleogeographic approaches to the dasyclad algae in the upper Jurassic-Upper Cretaceous pertidal carbonate of the Yessibel area Western Taurides), Turkey, Turk Earth Sci., P.81-101





طبقه بندی: مقالات زمین شناسی و معدن،
[ چهارشنبه 25 مرداد 1391 ] [ 11:17 قبل از ظهر ] [ راحله مظلومی ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

من راحله مظلومی، فارغ التحصیل رشته زمین شناسی محض هستم...زمین را خیلی خیلی دوست دارم...
این وبلاگ برای همه زمینی هاست...

مشاور پایان نامه های تخصصی کارشناسی زمین شناسی
بررسی های زمین شناسی
کار با gps و نرم افزار mapsurce و آموزش آن
رسم نقشه ( زمین شناسی، توپوگرافی، ...)
آموزش نرم افزار های زمین شناسی: ... gis , rockwork, surfer 8 & 9 , dips
rmazloomi.zamin@yahoo.com

نویسندگان
آخرین مطالب
لینک دوستان
نظر سنجی
نظر شما در مورد وبلاگ دختر زمین شناس چیست؟






ابر برچسب ها
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب