تبلیغات
دختر زمین شناس
قالب وبلاگ

دختر زمین شناس
تنها جایی که برای زندگی کردن داریم زمین است...مواظبش باشیم 
رخساره‎های استثنایی تریاس ایران

    در دو ناحیهٔ آق‎دربند (كپه‎داغ) و نخلك (ایران مركزی)، سنگ‎های تریاس پایینی و میانی رخساره‎های سنگی و زیستی ویژه دارند كه با سایر نقاط ایران شباهت چندان ندارند. استثنایی بودن رخسارهٔ تریاس آق‎دربند با نگرش به انباشت در حوضهٔ شمال خاوری ایران (به احتمال حاشیهٔ جنوبی صفحهٔ توران) دور از انتظار نیست. ولی در ناحیهٔ نخلك این باور وجود دارد كه سنگ‎های تریاس فلس‎های نابرجا هستند كه از صفحهٔ توران به روی لبهٔ خرد قارهٔ ایران مركزی منتقل و سپس در اثر چرخش خردقاره، در خلاف جهت عقربه‎های ساعت، به محل امروزی نقل مكان پیدا كرده‎اند.
    ● تریاس در آق‎دربند :
    پنجرهٔ فرسایشی آق‎دربند، در ۱۰۰ كیلومتری جنوب خاوری مشهد، و در لبهٔ جنوبی كوه‎های كپه‎داغ جای دارد. وجود پاره‎ای از ویژگی‎های زمین‎شناختی متفاوت با سایر نواحی ایران سبب شده تا آق‎دربند و بالمعال كپه‎داغ لبهٔ جنوبی صفحهٔ توران دانسته شود. یكی از تفاوت‎های بارز زمین‎شناسی آق‎دربند رخنمون‎هایی از سنگ‎های تریاس است كه رخسارهٔ سنگی و زیستی ویژه دارد و به صورت نواری به درازای ۲۰ و پهنای ۲ تا ۴ كیلومتر، با روندی باختر – شمال باختری، در یك زون فلسی رخنمون دارند.
    به همین‎رو چند و چون ردیف‎های تریاس این ناحیه، به ویژه بخش زیرین آن چندان شفاف نیست. در منطقهٔ سفیدكوه، در نزدیكی آبادی كوچك قره‎قیطان رخنمون‎هایی قهوه‎ای رنگ از كنگلومرا، ماسه‎سنگی دانه درشت، شیل‎های سیلیسی وجود دارند كه بوسیلهٔ سنگ‎آهك‎های سازند سفیدكوه، به سن اسكیتین پسین پوشیده می‎شوند.
    به نهشته‎هــای آواری قهوه‎ای‎رنگ زیر سنگ‎آهك‎های اسكیتیــن پسیـن (سازند سفیدكوه) نام غیررسمـــی « سازند قره‎قیطان » داده شده ولی سن آن مورد بحث است. روتنر (۱۹۸۳) سازند قره‎قیطان را مُلاس‎های پس از كوهزایی هرسی‎نین می‎داند كه به صورت انباشتگی مخروط افكنه‎ای در لبهٔ جنوبی صفحهٔ توران و یا در گودال (اقیانوسی) مجاور آن نهشته‎ شده‎اند، در حالی كه افتخارنژاد (۱۹۸۴)، به لحاظ قرارگیری آواری‎های مورد نظر در زیر سنگ‎های اسكیتین پسین (سازند سفیدكوه) سن اسكیتین پیشین را باور دارد.
    ساختار فلسی و پیچیدهٔ ناحیه سبب شده تا معمای نهشته‎های كنگلومرایی « سازند قره‎قیطان » به ویژه پیوند آن با سنگ‎های تریاس آق‎دربند نیاز به مطالعات بیشتر داشته باشد.
    جــدا از سازنـد قره‎قیطان، روتنر (۱۹۹۱) به مجموعــهٔ سنگ‎های تریاس ناحیهٔ آق‎دربند « گروه آق‎دربند » نام داده كه شامل چهار سازند است و به داشتن تكاپو‎های آتشفشانی شدید شاخص است.
    ● گروه آق‎دربند:
    در سال ۱۹۸۳، روتنر، برای تریاس آق‎دربند نام « سازند آق‎دربند » را انتخاب كرد كه شامل چهار عضو بود. در بازنگری بعدی روتنر و همكاران (۱۹۹۱)، سازنـد آق‎دربند را به « گروه آق‎دربند » تغییر مرتبه دادندكه شامل سازند آهكی سفیدكوه (در زیر)، سازند نظر كرده، سازند آتشفشانی سینا و سازند شیلی میانكوهی (در بالا) بود.
    سازندهای سفیدكوه، به ویژه نظر كرده و سینا در ایران مركزی و البرز همانند ندارند. در حالی كه، نهشتهٔ شیلی سازند میانكوهی، با سن نورین هم از نظر سنی و هم از نظر رخسارهٔ سنگی یادآور نهشته‎های زغالدار تریاس بالای البرز و ایران مركزی هستند.
    انحصاری بودن رخسارهٔ سنگ‎های تریاس پایینی و میانی می‎تواند گواهی بر استقلال حوضهٔ كپه‎داغ باشد در حالی كه همانندی سنگ‎های تریاس بالایی این پهنه حاكی از یكپارچگی صفحهٔ ایران و صفحهٔ توران است كه در زمان پیش از نورین به یكدیگر رسیده‎اند.
    در توالی گروه آق‎دربند، یك فاز فرسایشی موقت در زمان آنیزین پسین، یك نبود چینه‎ای به سن كارنین پسین و رویدادی دیگر به سن نورین پیشین قابل شناسایی است به همین رو سنگ‎های تریاس آق‎دربند قابل تقسیم به سه دورهٔ رسوبی زیراند.
    ۱) دورهٔ نورین پسین – رتین پیشین
    ۲) دورهٔ لادینین – كارنین پیشین
    ۳) دورهٔ اسكیتین – آنزین پیشین
    با توجه به ناپیوستگی‎های یاد شده، بنا به توصیهٔ كمیتهٔ ملی چینــه‎نگاری ایران، شایسته است تا واژهٔ « گروه آق‎دربند » حذف و سازندهای چهارگانهٔ یاد شده هر یك به تنهایی معرف بخشی از سنگ‎های تریاس ناحیهٔ آق‎دربند باشند.
    ● سازند آهكی سفیدكوه:
    كامل‎ترین بُرش سازند آهكی سفیدكوه را می‎توان در بخش شمال باختری سفیدكوه دید كه شامل حدود ۲۰۰ متر سنگ‎‎آهك ضخیم‎لایه تا توده‎ای زردرنگ است كه میان‎لایه‎های نازك سنگ‎آهك خاكستری روشن تا خاكستری آبی حاوی گرهك و آثار كرم دارد. در ده متر قاعدهٔ این سازند سنگ‎های آذرین- آواری دانه درشت سیاه‎رنگ با تركیب آندزیتی و كنگلومرای سیاه‎رنگ وجود دارد كه با سنگ‎آهك‎های ائولیتی دنبال می‎شود. وجود لایه‎بندی چلیپایی در كالك آرنیت‎های نزدیك به قاعدهٔ سازند، تأییدی بر رسوب این سنگ‎آهك‎ها در ژرفای كم است. بازوپایان، روزنه‎داران، كنودونت‎های سازند سفیدكوه به آشكوب اسكیتین پسین تعلق دارند.
    ● سازند نظر كرده :
    بُرش سازند نظر كرده در دامنهٔ جنوب باختری كوهی به همین نام، واقع در ۵/۱ كیلومتری باختر روستای آق‎دربند، اندازه‎گیری شده است. در پایهٔ سازند ۱۰ متر شیل و مارن سیلتی، ماسه‎سنگی توفی وجود دارد كه بر روی آن ۹ متر سنگ‎آهك گره‎دار گلوكونیتی، ۱۲ متر مارن ماسه‎ای جای دارد. بقیهٔ ردیف‎ها را سنگ‎آهك زیست آواری تشكیل می‎دهد كه دارای سنگوارهٔ بازوپایان، شكم‎پایان، بریوزوآ و آمونیت است و نشان دهندهٔ زمان آنزین پیشین‎اند. تغییرات ستبرای این سازند از ۲۰ تا ۵۰ متر است و گاهی هم وجود ندارد.
    ● سازند آتشفشانی سینا :
    این سازند با ۴۰۰ تا ۷۰۰ متر ستبرا، گاهی بر روی سازند نظر كرده و گاهی بر روی سازند آهكی سفیدكوه جای دارد. در بیشتر برش‎ها، این سازند رخسارهٔ متغیر دارد و به شدت چین خورده و گسسته است. در یك نگاه كلی، سازند سینا از ماسه‎سنگ، شیل و مارن توفی تشكیل شده كه لایه‎های كنگلومرایی دارد. ولی در نگاهی دقیق‎تر، سازند ولكانیكی سینا شامل دو عضو زیر است.
    « عضو ماسه‎سنگی پایینی » حدود ۲۷۰ تا ۳۵۰ متر تناوب ماسه‎سنگی توفی و لایه‎های نازك‎تر شیل‎های توفی به رنگ سبز و سُرخ ارغوانی، شیل آهكی و سنگ‎آهك توفی است. به طور محلی، در نیمهٔ زیرین این بخش نهشته‎های كنگلومرایی متشكل از قلوه‎های چرت، سنگ‎های دگرگونه، گرانوفیری، در یك سیمان ماسه‎سنگی لیتارنیت وجود دارد.
    « عضو شیلی بالایی »، با ۳۰۰ تا ۵۰۰ متر ضخامت شامل تناوب شیل توفی با لایه‎های نازك ماسه‎سنگی دانه‎ریز و شیل‎های آهكی پرفسیل است كه رنگ سبز تیره تا خاكستری مایل به سبز دارد. در قاعدهٔ این بخش، لایه‎ای كلیدی بنام « مارن فقیر » قرار دارد كه دارای سنگوارهٔ فراوان و به رنگ صورتی و سبز روشن است كه آن را از بقیهٔ واحد مشخص می‎سازد. لایه‎های كلیدی فقیر با ۲۰ تا ۲۵ متر ستبرا دارای روزنه‎داران، به ویژه سفالوپودهای اواخر لادنین پسین است.




طبقه بندی: زمین شناسی ایران، چینه و فسیل شناسی،
[ جمعه 31 شهریور 1391 ] [ 01:23 بعد از ظهر ] [ راحله مظلومی ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

من راحله مظلومی، فارغ التحصیل رشته زمین شناسی محض هستم...زمین را خیلی خیلی دوست دارم...
این وبلاگ برای همه زمینی هاست...

مشاور پایان نامه های تخصصی کارشناسی زمین شناسی
بررسی های زمین شناسی
کار با gps و نرم افزار mapsurce و آموزش آن
رسم نقشه ( زمین شناسی، توپوگرافی، ...)
آموزش نرم افزار های زمین شناسی: ... gis , rockwork, surfer 8 & 9 , dips
rmazloomi.zamin@yahoo.com

نویسندگان
آخرین مطالب
لینک دوستان
نظر سنجی
نظر شما در مورد وبلاگ دختر زمین شناس چیست؟






ابر برچسب ها
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب