تبلیغات
دختر زمین شناس
قالب وبلاگ

دختر زمین شناس
تنها جایی که برای زندگی کردن داریم زمین است...مواظبش باشیم 
رخساره‎های استثنایی تریاس ایران

    در دو ناحیهٔ آق‎دربند (كپه‎داغ) و نخلك (ایران مركزی)، سنگ‎های تریاس پایینی و میانی رخساره‎های سنگی و زیستی ویژه دارند كه با سایر نقاط ایران شباهت چندان ندارند. استثنایی بودن رخسارهٔ تریاس آق‎دربند با نگرش به انباشت در حوضهٔ شمال خاوری ایران (به احتمال حاشیهٔ جنوبی صفحهٔ توران) دور از انتظار نیست. ولی در ناحیهٔ نخلك این باور وجود دارد كه سنگ‎های تریاس فلس‎های نابرجا هستند كه از صفحهٔ توران به روی لبهٔ خرد قارهٔ ایران مركزی منتقل و سپس در اثر چرخش خردقاره، در خلاف جهت عقربه‎های ساعت، به محل امروزی نقل مكان پیدا كرده‎اند.
    ● تریاس در آق‎دربند :
    پنجرهٔ فرسایشی آق‎دربند، در ۱۰۰ كیلومتری جنوب خاوری مشهد، و در لبهٔ جنوبی كوه‎های كپه‎داغ جای دارد. وجود پاره‎ای از ویژگی‎های زمین‎شناختی متفاوت با سایر نواحی ایران سبب شده تا آق‎دربند و بالمعال كپه‎داغ لبهٔ جنوبی صفحهٔ توران دانسته شود. یكی از تفاوت‎های بارز زمین‎شناسی آق‎دربند رخنمون‎هایی از سنگ‎های تریاس است كه رخسارهٔ سنگی و زیستی ویژه دارد و به صورت نواری به درازای ۲۰ و پهنای ۲ تا ۴ كیلومتر، با روندی باختر – شمال باختری، در یك زون فلسی رخنمون دارند.
    به همین‎رو چند و چون ردیف‎های تریاس این ناحیه، به ویژه بخش زیرین آن چندان شفاف نیست. در منطقهٔ سفیدكوه، در نزدیكی آبادی كوچك قره‎قیطان رخنمون‎هایی قهوه‎ای رنگ از كنگلومرا، ماسه‎سنگی دانه درشت، شیل‎های سیلیسی وجود دارند كه بوسیلهٔ سنگ‎آهك‎های سازند سفیدكوه، به سن اسكیتین پسین پوشیده می‎شوند.
    به نهشته‎هــای آواری قهوه‎ای‎رنگ زیر سنگ‎آهك‎های اسكیتیــن پسیـن (سازند سفیدكوه) نام غیررسمـــی « سازند قره‎قیطان » داده شده ولی سن آن مورد بحث است. روتنر (۱۹۸۳) سازند قره‎قیطان را مُلاس‎های پس از كوهزایی هرسی‎نین می‎داند كه به صورت انباشتگی مخروط افكنه‎ای در لبهٔ جنوبی صفحهٔ توران و یا در گودال (اقیانوسی) مجاور آن نهشته‎ شده‎اند، در حالی كه افتخارنژاد (۱۹۸۴)، به لحاظ قرارگیری آواری‎های مورد نظر در زیر سنگ‎های اسكیتین پسین (سازند سفیدكوه) سن اسكیتین پیشین را باور دارد.
    ساختار فلسی و پیچیدهٔ ناحیه سبب شده تا معمای نهشته‎های كنگلومرایی « سازند قره‎قیطان » به ویژه پیوند آن با سنگ‎های تریاس آق‎دربند نیاز به مطالعات بیشتر داشته باشد.
    جــدا از سازنـد قره‎قیطان، روتنر (۱۹۹۱) به مجموعــهٔ سنگ‎های تریاس ناحیهٔ آق‎دربند « گروه آق‎دربند » نام داده كه شامل چهار سازند است و به داشتن تكاپو‎های آتشفشانی شدید شاخص است.
    ● گروه آق‎دربند:
    در سال ۱۹۸۳، روتنر، برای تریاس آق‎دربند نام « سازند آق‎دربند » را انتخاب كرد كه شامل چهار عضو بود. در بازنگری بعدی روتنر و همكاران (۱۹۹۱)، سازنـد آق‎دربند را به « گروه آق‎دربند » تغییر مرتبه دادندكه شامل سازند آهكی سفیدكوه (در زیر)، سازند نظر كرده، سازند آتشفشانی سینا و سازند شیلی میانكوهی (در بالا) بود.
    سازندهای سفیدكوه، به ویژه نظر كرده و سینا در ایران مركزی و البرز همانند ندارند. در حالی كه، نهشتهٔ شیلی سازند میانكوهی، با سن نورین هم از نظر سنی و هم از نظر رخسارهٔ سنگی یادآور نهشته‎های زغالدار تریاس بالای البرز و ایران مركزی هستند.
    انحصاری بودن رخسارهٔ سنگ‎های تریاس پایینی و میانی می‎تواند گواهی بر استقلال حوضهٔ كپه‎داغ باشد در حالی كه همانندی سنگ‎های تریاس بالایی این پهنه حاكی از یكپارچگی صفحهٔ ایران و صفحهٔ توران است كه در زمان پیش از نورین به یكدیگر رسیده‎اند.
    در توالی گروه آق‎دربند، یك فاز فرسایشی موقت در زمان آنیزین پسین، یك نبود چینه‎ای به سن كارنین پسین و رویدادی دیگر به سن نورین پیشین قابل شناسایی است به همین رو سنگ‎های تریاس آق‎دربند قابل تقسیم به سه دورهٔ رسوبی زیراند.
    ۱) دورهٔ نورین پسین – رتین پیشین
    ۲) دورهٔ لادینین – كارنین پیشین
    ۳) دورهٔ اسكیتین – آنزین پیشین
    با توجه به ناپیوستگی‎های یاد شده، بنا به توصیهٔ كمیتهٔ ملی چینــه‎نگاری ایران، شایسته است تا واژهٔ « گروه آق‎دربند » حذف و سازندهای چهارگانهٔ یاد شده هر یك به تنهایی معرف بخشی از سنگ‎های تریاس ناحیهٔ آق‎دربند باشند.
    ● سازند آهكی سفیدكوه:
    كامل‎ترین بُرش سازند آهكی سفیدكوه را می‎توان در بخش شمال باختری سفیدكوه دید كه شامل حدود ۲۰۰ متر سنگ‎‎آهك ضخیم‎لایه تا توده‎ای زردرنگ است كه میان‎لایه‎های نازك سنگ‎آهك خاكستری روشن تا خاكستری آبی حاوی گرهك و آثار كرم دارد. در ده متر قاعدهٔ این سازند سنگ‎های آذرین- آواری دانه درشت سیاه‎رنگ با تركیب آندزیتی و كنگلومرای سیاه‎رنگ وجود دارد كه با سنگ‎آهك‎های ائولیتی دنبال می‎شود. وجود لایه‎بندی چلیپایی در كالك آرنیت‎های نزدیك به قاعدهٔ سازند، تأییدی بر رسوب این سنگ‎آهك‎ها در ژرفای كم است. بازوپایان، روزنه‎داران، كنودونت‎های سازند سفیدكوه به آشكوب اسكیتین پسین تعلق دارند.
    ● سازند نظر كرده :
    بُرش سازند نظر كرده در دامنهٔ جنوب باختری كوهی به همین نام، واقع در ۵/۱ كیلومتری باختر روستای آق‎دربند، اندازه‎گیری شده است. در پایهٔ سازند ۱۰ متر شیل و مارن سیلتی، ماسه‎سنگی توفی وجود دارد كه بر روی آن ۹ متر سنگ‎آهك گره‎دار گلوكونیتی، ۱۲ متر مارن ماسه‎ای جای دارد. بقیهٔ ردیف‎ها را سنگ‎آهك زیست آواری تشكیل می‎دهد كه دارای سنگوارهٔ بازوپایان، شكم‎پایان، بریوزوآ و آمونیت است و نشان دهندهٔ زمان آنزین پیشین‎اند. تغییرات ستبرای این سازند از ۲۰ تا ۵۰ متر است و گاهی هم وجود ندارد.
    ● سازند آتشفشانی سینا :
    این سازند با ۴۰۰ تا ۷۰۰ متر ستبرا، گاهی بر روی سازند نظر كرده و گاهی بر روی سازند آهكی سفیدكوه جای دارد. در بیشتر برش‎ها، این سازند رخسارهٔ متغیر دارد و به شدت چین خورده و گسسته است. در یك نگاه كلی، سازند سینا از ماسه‎سنگ، شیل و مارن توفی تشكیل شده كه لایه‎های كنگلومرایی دارد. ولی در نگاهی دقیق‎تر، سازند ولكانیكی سینا شامل دو عضو زیر است.
    « عضو ماسه‎سنگی پایینی » حدود ۲۷۰ تا ۳۵۰ متر تناوب ماسه‎سنگی توفی و لایه‎های نازك‎تر شیل‎های توفی به رنگ سبز و سُرخ ارغوانی، شیل آهكی و سنگ‎آهك توفی است. به طور محلی، در نیمهٔ زیرین این بخش نهشته‎های كنگلومرایی متشكل از قلوه‎های چرت، سنگ‎های دگرگونه، گرانوفیری، در یك سیمان ماسه‎سنگی لیتارنیت وجود دارد.
    « عضو شیلی بالایی »، با ۳۰۰ تا ۵۰۰ متر ضخامت شامل تناوب شیل توفی با لایه‎های نازك ماسه‎سنگی دانه‎ریز و شیل‎های آهكی پرفسیل است كه رنگ سبز تیره تا خاكستری مایل به سبز دارد. در قاعدهٔ این بخش، لایه‎ای كلیدی بنام « مارن فقیر » قرار دارد كه دارای سنگوارهٔ فراوان و به رنگ صورتی و سبز روشن است كه آن را از بقیهٔ واحد مشخص می‎سازد. لایه‎های كلیدی فقیر با ۲۰ تا ۲۵ متر ستبرا دارای روزنه‎داران، به ویژه سفالوپودهای اواخر لادنین پسین است.




طبقه بندی: زمین شناسی ایران، چینه و فسیل شناسی،
[ جمعه 31 شهریور 1391 ] [ 01:23 بعد از ظهر ] [ راحله زمینی ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

این وبلاگ برای همه زمینی هاست...

مشاور پایان نامه های تخصصی کارشناسی زمین شناسی
بررسی های زمین شناسی
کار با gps و نرم افزار mapsurce و آموزش آن
رسم نقشه ( زمین شناسی، توپوگرافی، ...)
آموزش نرم افزار های زمین شناسی: ... gis , rockwork, surfer 8 & 9 , dips
rmazloomi.zamin@yahoo.com

نویسندگان
آخرین مطالب
لینک دوستان
نظر سنجی
نظر شما در مورد وبلاگ دختر زمین شناس چیست؟






ابر برچسب ها
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب