تبلیغات
دختر زمین شناس
قالب وبلاگ

دختر زمین شناس
تنها جایی که برای زندگی کردن داریم زمین است...مواظبش باشیم 
جنوب وجنوب شرق ایران

اهمیت پهنه ی جنوب و جنوب شرق ایران

الف- مشخصات فیزیکی  
 
خلیج فارس كه امروزه به پیوستگاه و ته آب اروند رود در خرمشهر و بصره تا راس مسندام در شمال عمان اطلاق می شود. در اواسط دوره سوم زمین شناسی حدود 30 میلیون سال قبل در اثر گسترش دهانه شكاف دریای عمان بوجود آمده و از پدیده های دوران سوم زمین شناسی است كه در حال حاضر 226 هزار كیلومتر مربع پهنا دارد درازای كرانه اش از دهانه فاو تا بندر عباس 1 هزار و 375 كیلومتر و میانگین ژرفای آن 30 متر است و 062%آب های سطح كره زمین را در بر می گیرد در ابتدا وسعت آن بیشتر از دو برابر مساحت فعلی بوده است. این پهنه آبی قدیمی ترین دریایی است كه بشر آن را می شناخته است. این پهنه آبی گاهواره تمدن جهان و از اولین زیستگاههای بشر محسوب می شود ساكنان این دریا كشتی را اختراع و خاور و باختر را به هم پیوند داده اند. در جغرافیای قدیم دریای پارس یكی از بزرگترین دریا ها از 4 دریایی بود كه شناخته شده بود اما اكنون پهنه آبی را كه خلیج فارس می نامند خلیجی كه با 1000 كیلومتر مربع طول و بیشتر از 240 كیلومتر مربع عرض.این خلیج متوسط 56% ذخایر نفت جهان را در بر دارد و هنوز هم مهمترین خلیج در جهان محسوب می گردد.
 میادین نفتی خلیج فارس مهمترین منابع نفت دنیا می باشند. میادین نفتی سروش، بهرگانسر، سیری، نوروز و لاوان و میدان گازی پارس جنوبی از مهمترین میادین هیدروکربوری ایران می باشند. خلیج فارس با 226 هزار كیلومتر مربع و سعت و 68 میلیارد بشكه ذخیره نفت (56%)كل ذخایر نفت جهان یك آبراه بزرگ و مهم بین المللی است كه از دوره هخامنشیان تا امروز همواره اهمیت استراتژیك داشته و بویژه در دوره جنگ جهانی دوم و در دوره جنگ سرد بر اهمیت و شهرت جهانی آن افزوده شد و با انقلاب اسلامی ایران و بر هم خوردن معادلات جهانی با بروز سه جنگ موسوم به جنگهای سه گانه خلیج فارس و با توجه به اهمیت اقتصادی و جهانگردی كه كشورهای حاشیه آن پیدا كرده اند، اهمیت آن و توجه جهانیان به آن، این منطقه را به مشهورترین نقطه جغرافیایی تبدیل كرده است. علیرغم فراز و نشیبهای مختلف تاریخی هنوز هم ایران مهمترین كشور منطقه است كه قسمت اعظم خلیج فارس را تحت حاكمیت دارد. خلیج فارس گرمترین پهنه آبی دنیاست، عریض ترین بخش آن 180 مایل است و عمیق ترین نقطه آن 93 متر در 15 كیلومتری تنب بزرگ، و كم عمق ترین بخش آن در غرب بین 10 تا 30 متر است عمق كم خلیج فارس باعث شده است كه خشكی مرتب بدرون دریا پیشروی نماید. در عین شوری زیاد آب، 200 چشمه آب شیرین در كف و 25 چشمه كاملاً شیرین در سواحل این خلیج جریان دارد كه همگی از كوههای زاگرس یا پارس سرچشمه می گیرند، اروند، كارون، دیاله، زاب، جراحی، مند، دالكی و میناب بزرگترین و پر آب ترین رودهایی هستند كه به خلیج فارس می ریزند. گرمای هوا گاهی در تابستان 50 درجه و برودت آن در زمستان تا 3 درجه گزارش شده است. خلیج فارس از نظر منابع طبیعی از غنی ترین پهنه های آبی جهان است نفت، گاز، فسفات، گوگرد ، مروارید، مرجان، انواع ماهیها و میگو از جمله ثروتهای خلیج فارس است. بنادر دبی، شارجه، ابوظبی، كویت، بحرین، دوحه ، كیش، بندر عباس، خرمشهر و بصره خلیج فارس را به قطب اقتصادی و توریستی جهان تبدیل كرده است. خلیج فارس از نظر ژیوپلتیك، استراتژیك، نظامی و از تاریخی و فرهنگی یك پهنه آبی مهم و منحصر به فرد در جهان محسوب می شود. كشفیات باستان شناسی سالهای اخیر در دو سوی سواحل فارسی و عربی خلیج فارس ثابت می كند كه این پهنه آبی یكی از مهمترین و شاید اولین مركز سكونت انسانها است و گهواره و مرکز تبادل تمدنهای زیادی مانند ایلامی، سومری، آکدی، آشوری، بابلی، مادی، پارسی، یونانی، اسلامی و .. بوده است.
ب – تاریخچه
خلیج فارس نامی است به جای مانده از كهن ترین منابع، زیرا كه از سده های قبل از میلاد سر بر آورده است، و با پارس و فارس _ نام سرزمین ملت ایران _ گره خورده است. قدمت خلیج فارس با همین نام چندان دیرینه است كه عده ای معتقدند: «خلیج فارس گهواره تمدن عالم یا مبدا پیرائی نوع بشر است.» ساكنان باستانی این منطقه، نخستین انسان هایی بودند كه روش دریانوردی را آموخته و كشتی اختراع كرده و خاور و باختر را به یكدیگر پیوند داده اند. اما دریانوردی ایرانیان در خلیج فارس، قریب پانصد سال قبل از میلاد مسیح و در دوران سلطنت داریوش اول آغاز شد. داریوش بزرگ، نخستین ناوگان دریایی جهان را به وجود آورد. كشتی های او طول رودخانه سند را تا سواحل اقیانوس هند و دریای عمان و خلیج فارس پیمودند، و سپس شبه جزیره عربستان را دور زده و تا انتهای دریای سرخ و بحر احمر كنونی رسیدند. او برای نخستین بار در محل كنونی كانال سوئز فرمان كندن ترعه ای را داد و كشتی هایش از طریق همین ترعه به دریای مدیترانه راه یافتند. در كتیبه ای كه در محل این كانال به دست آمده نوشته شده است: «من پارسی هستم. از پارس مصر را گشودم. من فرمان كندن این ترعه را داده ام از رودی كه از مصر روان است به دریایی كه از پارس آید پس این جوی كنده شد چنان كه فرمان داده ام و ناوها آیند از مصر از این آبراه به پارس چنان كه خواست من بود.»
داریوش در این كتیبه از خلیج فارس به نام «دریایی كه از پارس می آید» نام برده است و این نخستین مدرك تاریخی است كه درباره خلیج فارس موجود است.اولین بار یونانی ها بودند كه این خلیج را «پرسیكوس سینوس» یا «سینوس پرسیكوس» كه همان خلیج فارس است، نامیده اند. از آنجا كه این نام برای اولین بار در منابع درست و معتبر تاریخی كه غیر ایرانیان نوشته اند آمده است، هیچ گونه شائبه نژادی در وضع آن وجود ندارد. چنان كه یونانیان بودند كه نخستین بار، سرزمین ایران را نیز «پارسه» و «پرسپولیس» یعنی شهر یا كشور پارسیان نامیدند. استرابن جغرافیدان قرن اول میلادی نیز به كرات در كتاب خود از خلیج فارس نام برده است. وی محل سكونت اعراب را بین دریای سرخ و خلیج فارس عنوان می كند. همچنین «فلاریوس آریانوس» مورخ دیگر یونانی در كتاب تاریخ سفرهای جنگی اسكندر از این خلیج به نام «پرسیكون كیت» كه چیزی جز خلیج فارس، نیست نام می برد.البته جست و جو در سفرنامه ها یا كتاب های تاریخی بر حجم سندهای خدشه ناپذیری كه خلیج فارس را «خلیج فارس» گفته اند، می افزاید. این منطقه آبی همواره برای ایرانیان كه صاحب حكومت مقتدر بوده اند و امپراطوری آنها در قرن های متوالی بسیار گسترده بود هم از نظر اقتصادی و هم از نظر نظامی اهمیت خارق العاده ای داشت. آنها از این طریق می توانستند با كشتی های خود به دریای بزرگ دسترسی پیدا كنند و به هدف های اقتصادی و نظامی دست یابند.آثار عرب زبان نیز بهترین و غنی ترین منابعی هستند كه برای شناسایی و توجیه كیفیت تسمیه این دریا می تواند در این بررسی مورد استفاده قرار گیرد. در این منابع و آثار از دریای فارس و چگونگی آن بیش از آثار فرهنگی موجود در هر زبان دیگری گفت و گو شده است. تمام كسانی كه نسبت به متون دوره اسلامی شناختی حداقل داشته باشند با نام مسعود ابن بطوطه، حمدالله مستوفی، یاقوت حموی، حمزه اصفهانی، ناصرخسرو قبادیانی، ابوریحان بیرونی، ابن بلخی ودیگرانی كه اكثر آنان كتاب های خود را به زبان عربی نیز نوشته اند، آشنا هستند. گذشته از متقدمان نامبرده می توان از نویسندگان عرب متاخر نیز نام برد كه در آثار خود از نام «خلیج فارس» بدون كم و كاست یاد كرده اند.

ج – زمین شناسی
زمین شناسان معتقدند كه در حدود پانصد هزار سال پیش، صورت اولیه خلیج فارس در كنار دشت های جنوبی ایران تشكیل شد و به مرور زمان، بر اثر تغییر و تحول در ساختار درونی و بیرونی زمین، شكل ثابت كنونی خود را یافت. در اواسط دوره سوم زمین شناسی حدود 30 میلیون سال قبل در اثر گسترش دهانه شكاف دریای عمان بوجود آمده و از پدیده های دوران سوم زمین شناسی است كه در حال حاضر 226 هزار كیلومتر مربع پهنا دارد درازای كرانه اش از دهانه فاو تا بندر عباس 1 هزار و 375 كیلومتر و میانگین ژرفای آن 30 متر است و 0.62%آب های سطح كره زمین را در بر می گیرد در ابتدا وسعت آن بیشتر از دو برابر مساحت فعلی بوده است. جزایر خلیج فارس دنباله ارتفاعات زاگرس بوده كه به دریا كشیده شده و قسمت های مرتفع آن از آب بیرون آمده است و بجز قشم،كیش،لاوان و هندورابی بقیه جزایر استان غالبا به صورت گنبدهای نمكی هستند كه مجموعهای از سنگ های ماگمایی رسوبی و دگرگونی بوده كه توسط توده های نمك در حین بالا آمدن به سطح زمین رسیده اند. بر پایه نقشه های تكتونیك، خلیج فارس جزء كانونهای زلزله خیز ایران است دانشنامه بریتانیكا در این خصوص نوشته است " آخرین حركتی كه خلیج فارس در معرض آن قرار داشته و دارد بالا آمدن تدریجی است. زلزله در خلیج فارس متواتر و گاهی بسیار شدید است.
جغرافیای دیرینه منطقه خلیج فارس در دورههای مختلف زمین شناسی :
دوره پرمین ـ بطوریكه در نقشه هم ضخامت دوره پرمین دیده می شود ضخامت طبقات دولومیتی و آهكی پرمین بنام سازند دالان (خوف در عربستان) بین 1000 تا 2000 پا متغیر است و بیشترین ضخامت در تنگه هرمز و ناحیه قشم میباشد. و حدود قطر و بحرین بین 1000 تا 1500 پا است. و تغییرات ضخامت پرمین بعلت رسوبات كم عمق پلاتفوری خیلی كم است و سازند دالان در دوره پرمین در دریای كم عمق بصورت سنگ آهكی و دولومیتی رسوب نموده است.
دوره تریاس ـ در نواحی قشم و شمال بندرعباس پایین رفتگی ادامه داشته و حداكثر ضخامت رسوبات تریاس در شمال بندرعباس دیده میشود و در ناحیه قطر بطرف شمال و ناحیه شیراز ضخامت كمتری از تریاس وجود دارد حركات قارهای و حركات نمكی از تریاس شروع شده است.
دوره ژوراسیك ـ در دوره ژوراسیك حركات قارهایی و حركات نمكی باعث بالا آمدن منطقه فارس شد و در دوره ژوراسیك ضخامت كمتری در ناحیه خلیج فارس رسوب نموده است ولی در مناطق كویت، شمال عربستان در اثر پایین رفتگی بیشترین ضخامت حدود 4000 پا رسوبات ژوراسیك دیده می شود.
دوره كرتاسه ـ در این دوره در اثر حركات قارهای و حركات نمكی، نواحی دالان، بوشهر ، كنگان بحرین، قطر و قوار، بالا آمده و كمترین ضخامت دوره كرتاسه در این نواحی دیده می شود و بر عكس در نواحی سروستان، شیراز، دزفول و لرستان در شمال و ناحیه هرمز و عمان (در قسمت جنوب شرقی خلیج فارس) فرونشست پیدا نموده و ضخامت حداكثر كرتاسه بیش از 8000 پا رسوب نموده است. اولین بالا زدگی كوههای گنبد نمكی در كرتاسه ظاهر شده و از دانههای سازند هرمز در سنگهای كرتاسه دیده شده است.
دوران سوم ـ در دوران سنوزوییك برعكس دروه كرتاسه نواحی دالان، بوشهر، كنگان پایین رفته و رسوبات دوران سوم بیش از 12000پا ضخامت در این نواحی رسوب كرده است. در قسمت جنوبی خلیج فارس (عربستان، قطر و بحرین) و در شمال خلیج فارس نواحی شیراز و سروستان، دزفول و لرستان ضخامت كمتری در دوران سوم رسوب نموده است.
بطور كلی در تمام دوره ها از پرمین تا اوایل میوسن دریای كم عمق در تمام منطقه خلیج فارس وجود داشته و در اواسط میوسن دریا پسروی نموده و كم كم رسوبات تبخیری نمك و گچ سازند گچساران و سپس رسوبات دریایی كم عمق و قاره ای آغاجاری رسوب نموده اند.
موقعیت ژئوپلیتیک کشورهای واقع در حوزه ی خلیج فارس
شیعیان خلیج فارس در منطقه ی بسیار حساسی از نظر جغرافیای سیاسی قرار دارند. هفتاد درصد جمعیت خلیج فارس، یعنی منطقه ای که سه چهارم مرغوب ترین ذخایر نفتی دنیا در آن قرار دارد، شیعه هستند. اگر محدوده ی این خط کمربندی شیعی را، که به دور خلیج فارس کشیده شده است، وسیع تر نماییم، ملاحظه خواهیم کرد که بیشتر جمعیت شیعه در کانون های ژئوپلیتیکی متمرکز است که جهان را در پنجاه سال گذشته دچار بی ثباتی کرده .
نکته ای که باید به آن توجه داشت این است که پراکندگی این جوامع و نبود یک مرکز هماهنگ کننده به هیچ وجه، از اهمیت تشیع به عنوان یک عامل ژئوپلیتیک نمی کاهد. تشیع پیش از همه، یک عامل ژئوپلیتیک داخلی است؛ چون جوامع شیعه دیگر حاضر به قبول موقعیت خود به صورت یک اقلیت نیستند. همچنین یک عامل ژئوپلیتیک خارجی است؛ زیرا تسنن و حکومت های سنی منطقه ای کشورهای نفت خیز را بی ثبات می کند. کمربند شیعی خلیج فارس همچنان عامل نگرانی ستادهای ارتش و مایه تزلزل سفارت خانه های قدرت های ذی نفع است.

اهمیت استراتژیک منطقه ی خلیج فارس
خلیج فارس به عنوان مهم ترین و بزرگ ترین مخزن نفتی جهان، نقش تعیین کننده ای در سرنوشت اقتصادی جهان دارد. با توجه به بحران انرژی موجود در دنیا و تا زمانی که نفت به عنوان بهترین و ارزان ترین منبع انرژی مطرح است و ترانزیت نفت از تنگه ی هرمز برای کشورهای غربی اهمیت خاصی دارد، قدرتی که بخواهد کنترل سیاسی جهان را به دست آورد از طریق خلیج فارس و استفاده از اهرم انرژی قادر خواهد بود به اهداف خود نایل آید. با این حال، اهمیت این منطقه صرفا در وجود منابع گسترده ی نفتی و معدنی آن خلاصه نمی شود و نقش سیاسی منطقه ی خلیج فارس با توجه به اهمیت ایدئولوژیکی، ارتباطی و ژئواستراتژیک آن متبلور و آشکار است. بدین روی، برای بررسی و تحلیل اهمیت استراتژیک منطقه ی خلیج فارس، بررسی و مطالعه ی مؤلفه های ذیل ضروری است:
الف. وضعیت طبیعی و موقعیت جغرافیایی
خلیج فارس به لحاظ وضعیت طبیعی و موقعیت جغرافیایی، از دیر زمان حایز اهمیت بوده است. از یک سو، این منطقه حلقه ی ارتباطی میان شرق و غرب بوده، و از سوی دیگر، به دلیل داشتن تنگه ی هرمز، که یکی از استراتژیک ترین تنگه های جهان است، از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
به عبارت دیگر، خلیج فارس محور ارتباط بین اروپا، آفریقا، آسیای جنوبی و جنوب شرقی است و از نظر استراتژیک، در منطقه ی خاورمیانه، به عنوان بزرگ ترین و مهم ترین مرکز ارتباطی بین سه قاره مطرح است و بخشی از یک مجرای ارتباطی را، که دو دریای مدیترانه و سرخ و دو اقیانوس هند و اطلس را به هم می پیوندد، تشکیل می دهد. به همین دلیل، این موقعیت از روزگاران پیشین، مورد توجه قدرت های جهانی بوده و بازرگانان کالاها را از شرق و جنوب آسیا به خلیج فارس حمل می کرده اند و از آنجا، به سواحل مدیترانه و اروپا می برده اند.
از سوی دیگر، بحث اهمیت استراتژیک خلیج فارس بدون بررسی مسائل تنگه ی هرمز کامل نخواهد بود؛ زیرا این تنگه به عنوان مدخل خلیج فارس، تأثیر ویژه ای بر حوادث منطقه دارد. تنگه ی هرمز با طول قریب 158 کیلومتر و عرض حداقل 56 حداکثر 180 کیلومتر و عمق 115 متر، یکی از استراتژیک ترین گذرگاه های جهان به شمار می آید که خلیج فارس را از راه دریای عمان، اقیانوس هند و خطوط کشتی رانی بین المللی به دریای آزاد پیوند می دهد. این آبراه به علت موقعیت خاص استراتژیک، شاهرگ حیات اقتصادی جهان محسوب می شود.
همچنین این تنگه به عنوان راه ورودی و خروجی خلیج فارس، از موقعیت ژئواستراتژیکی برخوردار است. به دلیل آنکه روزانه قریب چهل درصد نفت مصرفی جهان از این تنگه عبور می کند، احاطه و سلطه بر این گذرگاه امکان کنترل عبور و مرور نفت کش ها را در منطقه فراهم می آورد.
ب . ذخایر عظیم نفت و گاز
مهم ترین عامل استراتژیک خلیج فارس وجود منابع عظیم نفت و گاز است، به گونه ای که این منطقه را «مخزن نفت جهان» نام نهاده اند. همچنین به دلیل آنکه تحولات نظام بین الملل بیانگر آن است که در هزاره ی سوم میلادی، قدرت برتر از آن کسی خواهد بود که بر انرژی جهانی، به ویژه نفت و گاز، تسلط یابد، بنابراین، جای تعجب نیست که خلیج فارس به عنوان بزرگ ترین مخزن انرژی جهان، کانون توجه جهانی قرار گیرد. به لحاظ ذخایر نفتی، مزیت خلیج فارس در برابر دیگر نقاط جهان، به شرح ذیل است:
 1. منابع نفتی فراوان منطقه؛ 2- سهولت استخراج؛ 3- هزینه ی تولیدپایین؛ 4- کیفیت بالای نفت خام منطقه؛ 5- سهولت حمل و نقل؛ 6- توان تولید زیاد چاه های نفت؛ 7- امکان کشف ذخایر جدید نفتی وسیع در این منطقه در مقایسه با سایر مناطق جهان.
یکی دیگر از منابع پر اهمیت انرژی، «گاز طبیعی» است. مصرف انرژی گاز طبیعی به لحاظ زیست محیطی، کم خطرتر از دیگر انرژی های متداول همچون نفت و زغال سنگ است و آلودگی کمتری به همراه دارد. از این رو، تلاش برای جایگزین کردن گاز طبیعی به جای نفت خام در مصارف سوختی، هر روز بیشتر می شود. میزان قابل توجهی از این انرژی در منطقه ی خلیج فارس وجود دارد. تحقیقات نشان می دهند که بیشترین رشد در ذخایر گاز جهان مربوط به دو ناحیه ی اتحاد شوروی (سابق) و کشورهای حاشیه ی خلیج فارس و خاورمیانه بوده است. پس از روسیه، ایران، قطر، امارات متحده ی عربی و عربستان - به ترتیب - دومین، سومین، چهارمین و پنجمین ذخایر بزرگ گاز جهان را در اختیار دارند، هر چند به دلیل بالا بودن هزینه های بهره برداری ( تولید، انتقال و توزیع) گاز طبیعی، صنعت گاز منطقه ی خلیج فارس عمدتا توسعه نیافته و صرفا طی سال های اخیر، شاهد حرکت برخی از این کشورها به سمت اکتشاف و توسعه ی گاز هستیم.
ج. بازار مصرف
جمعیت قریب یکصد میلیونی حوزه ی خلیج فارس، که مشمول درآمدهای نفتی می شود، بازار مصرفی کشورهای صنعتی غرب هستند. در نتیجه، بر سر تصرف این بازار و جذب دلارهای نفتی آن، بین قدرت های اقتصادی غرب، همچون آمریکا، انگلیس، فرانسه، آلمان و اخیرا روس ها رقابت هایی وجود دارد. سالیانه میلیاردها دلار پول های باد آورده ی نفتی خرج سلاح های جنگی غربی می شود  و به دلیل کمبود نیروی انسانی ماهر و متخصص در زمینه ی تولیدات نظامی و صنایع مربوط به آن، این منطقه از مهم ترین بازار فروش این گونه خدمات به شمار می آید.

د. نقش فرهنگی و اهمیت ایدئولوژیکی
به گواه تاریخ، منطقه ی خلیج فارس همواره گهواره ی تمدن های درخشان بشری بوده و اقوام بسیاری همچون ایلامی ها، سومری ها، کلدانی ها، آشوری ها و بابلی ها فرهنگ خویش را از راه خلیج فارس به دیگر نقاط جهان صادر می کرده اند. علاوه بر این، منطقه ی مزبور نه تنها جایگاه تمدن های بزرگ بوده، بلکه خاستگاه پیامبران بزرگ الهی نیز بوده است، به ویژه زادگاه پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم آخرین پیامبر الهی.
دین اسلام در قرن هفتم میلادی با ظهور پیامبر بزرگ آن، حضرت محمد بن عبدالله صلی الله علیه و آله و سلم در شبه جزیره ی عربستان و در حقیقت، در سرزمینی که تا آن زمان بستر حوادث و درگیری های بزرگی بود، به وجود آمد. این تفکر الهی به سرعت گسترش یافت و قلمرو عظیمی را از اقیانوس اطلس تا کرانه های غربی اقیانوس آرام در بر گرفت. در حال حاضر، مجموعه ی عظیم جغرافیای جهان اسلام سرزمینی رابه طول 11 هزار کیلومتر و به عرض بیش از 5/000 کیلومتر، با ترکیبی بسیار متنوع از نظر انسانی و طبیعی شامل می شود.  همه ی این مجموعه ی عظیم تحت رهبری ایدوئولوژی مرکز آن یعنی خلیج فارس قرار دارد، به گونه ای که این منطقه امروز به عنوان قلب جهان اسلام، هدایت تمام جریان های اسلامی را بر عهده گرفته است و خط دهنده ی تمامی حرکت های سیاسی، مذهبی و اسلامی سراسر جهان به شمار می آید.
از سوی دیگر، با پیروزی انقلاب اسلامی ایران در سال 1979 م، الگویی عینی برای حرکت های اسلامی، به ویژه جنبش های شیعی، شکل گرفته و باور مبارزه با غرب در ذهن مسلمانان تقویت شده و ایران را به عنوان خط دهنده ی حرکت های اسلامی به جهان اسلام معرفی نموده است. همچنین نگاه جهان اسلام به عربستان دوخته شده است؛ از آن رو که زادگاه پیامبر و مکان های مقدسی همچون مکه و مدینه در آن قرار دارد و داعیه دار رهبری جهان اسلام، به ویژه جهان عرب، به شمار می آید. از این رو، تحولاتی که در این منطقه رخ می دهد - هر چند کوچک و جزئی - تأثیری ژرف بر جهان اسلام خواهد داشت و شاید به همین دلیل است که کشورهای غربی به رویدادهای منطقه حساس هستند و همواره از خود واکنش نشان می دهند.
از ویژگی های بارز خلیج فارس که آن را از سایر دریاهای مشابه ممتاز و برتر کرده است ذخائر سرشار دریایی، غذایی، گیاهی و نفت و گاز است. این امکانات، که مجموع آن به تحقیق در هیچ دریایی وجود ندارد.دریانوردی در خلیج فارس پیشینه بسیار طولانی دارد، ولی نخستین مدارک قطعی در این زمینه به سده چهارم پیش از میلاد مربوط است .این خلیج از موقعیت ژئوپلتیک، جغرافیای سیاسی و جایگاه مواصلاتی آن که بعد از فتوحات عثمانی ها بهترین مسیر تجارتی شرق و غرب بوده است، بهره مند است. خلیج فارس توسط تنگه هرمز به دریای عمان و از طریق آن به دریاهای آزاد مرتبط است و جزایر مهم آن عبارتند از: خارک، ابوموسی، تنب بزرگ، تنب کوچک، کیش، قشم، و لاوان که تمامی آنها به ایران تعلق دارد.
حال به شرح حال برخی از این جزایر می پردازیم:
جزیره کیش:
این جزیره بیضی شکل با مساحت 7 / 89 کیلومتر مربع و با طول 6 / 15 و عرض 7 کیلومتر ، در جنوب غربی بندرعباس و در میان آب های نیلگون خلیج فارس واقع شده است. فاصله دریایی این جزیره تا بندرلنگه 50 مایل دریایی است. جزیره کیش از نظر محیط زیست طبیعی، یکی از بکرترین مناطق خلیج فارس است. استعدادهای طبیعی و موقعیت جغرافیایی ویژه آن زمینه بهره برداری جهانگردی و تجاری از آن را در حد قابل توجهی فراهم ساخته است. سواحل کم نظیر این جزیره مرجانی، نه تنها در فصول گوناگون سال بلکه در طول یک روز، در ساعات مختلف جلوه های بدیع و گونه گون و بسیار زیبایی از طبیعت را به تماشا می گذارند.
در این اسکله، سرگرمی هایی از قبیل گردش در روی آب با قایق کف شیشه ای که از بالای آن می توان عبور گروهی ماهی ها و زیبایی های دنیای زیر آب را مشاهده کرد، همچنین امکانات ورزش اسکی روی آب برای علاقه مندان فراهم شده است.
جزیره لاوان:
این جزیره از شمال شرقی به بندر مقام، از شرق به جزیره شتور و از جنوب به حوزه های نفتی رسالت، رشادت و سلمان محدود می شود. وسعت این جزیره 76 کیلومتر مربع است و پس از قشم و کیش بزرگ ترین جزیره ایران در آب های خلیج فارس است.
جزیره هندورابی:
جزیره هندورابی با 8/22 کیلومتر مربع مساحت، در فاصله 325 کیلومتری بندر عباس و 133 کیلومتری بندرلنگه و در حد فاصل بین دو جزیره کیش و لاوان قرار گرفته است. این جزیره سرزمینی هموار و تقریباً بدون عارضه طبیعی است. بلندترین نقطه آن 29 متر و بزرگترین قطر آن هفت ونیم کیلومتر است. این جزیره از یک رشته ارتفاعات کوتاه پوشیده است و کرانه های آن با شیب ملایمی به دریا منتهی می شوند.
جزیره ابوموسی:
جنوبی ترین جزیره ایرانی آب های خلیج فارس، جزیره ابوموسی است. این جزیره در 222 کیلومتری بندرعباس و همچنین در 75 کیلومتری بندر لنگه واقع شده است. جزیره ابوموسی یکی از 14 جزیره استان هرمزگان است که بیشترین فاصله از سواحل ایرانی خلیج فارس را دارد و طول و عرض آن درحدود 5/4 کیلومتر است. شهر ابوموسی مرکز جزیره ابوموسی می باشد. ارتفاع آن از سطح دریا 46 متر و مساحت آن دو و دو دهم کیلومتر مربع است.
 
 
جزیره ابوموسی
جزیره ابوموسی نزدیک ترین پهنه خشکی از خاک ایران به خط استوا است که آب و هوای مرطوب و گرم تری دارد. این جزیره فاقد آب و اراضی مناسب کشاورزی است، ولی کشت و زرع محدودی در آن صورت می گیرد و بیشتر مردم بومی محل به صید ماهی اشتغال دارند.

جزیره تنب بزرگ:
این جزیره در فاصله 14 مایل دریایی از جنوب غربی جزیره قشم، در فاصله 97 مایل دریایی از بندرعباس و در فاصله 27 مایل دریایی از شمال شرقی ابوموسی واقع شده است. طول و عرض آن سه و هفتاد و پنج دهم در سه و نه دهم کیلومتر و مساحت آن 3/10 دهم کیلومتر مربع است. مرتفع ترین نقطه جزیره تنب 53 متر از سطح دریا ارتفاع دارد در قسمت های جنوب غربی این جزیره و در نزدیکی سواحل آن، خانه های مسکونی از راه چندین خیابان و جاده به هم پیوسته اند. این جزیره دارای موج شکن و لنگرگاه است. مردم بومی این جزیره از صید ماهی و مروارید امرار معاش می کنند. در این جزیره معدن خاک سرخ نیز وجود دارد.
 
 
جزیره تنب کوچک:
این جزیره مثلث شکل در شش مایلی غرب جزیره تنب بزرگ قرار دارد. فاصله آن تا مرکز استان، از طریق دریا، حدود 150 مایل دریایی است. بزرگ ترین قطر جزیره 9/1 کیلومتر و مساحت آن حدود 2 کیلومتر مربع است. این جزیره غیرمسکونی است و مرتفع ترین نقطه آن از سطح دریا، 21 متر ارتفاع دارد.
 
 

 


طبقه بندی: زمین شناسی ایران، سنگ شناسی یا پترولوژی،
[ پنجشنبه 20 مهر 1391 ] [ 10:35 قبل از ظهر ] [ راحله مظلومی ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

من راحله مظلومی، فارغ التحصیل رشته زمین شناسی محض هستم...زمین را خیلی خیلی دوست دارم...
این وبلاگ برای همه زمینی هاست...

مشاور پایان نامه های تخصصی کارشناسی زمین شناسی
بررسی های زمین شناسی
کار با gps و نرم افزار mapsurce و آموزش آن
رسم نقشه ( زمین شناسی، توپوگرافی، ...)
آموزش نرم افزار های زمین شناسی: ... gis , rockwork, surfer 8 & 9 , dips
rmazloomi.zamin@yahoo.com

نویسندگان
آخرین مطالب
لینک دوستان
نظر سنجی
نظر شما در مورد وبلاگ دختر زمین شناس چیست؟






ابر برچسب ها
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب