تبلیغات
دختر زمین شناس
قالب وبلاگ

دختر زمین شناس
تنها جایی که برای زندگی کردن داریم زمین است...مواظبش باشیم 

تریلوبیت(بخش اول)


قلمرو : جانوران

شاخه : آرتروپودها (بندپایان)

رو رده : تریلوبیتومورفا

تریلوبیت  : (Ttilobite) رده

شامل 8 راسته می باشند:

آگنوستیدا، آسافیدا، كورینكسوچیدا، لیچیدا، فاكوپیدا، پروئتیدا، تیكوپاریدا، ردلیچیدا.

بندپایان تقارن دوجانبه و بدنی بندبند دارند. اسكلت خارجی آنها كیتینی و یك جفت زائده متصل به هم دارند. بیش از 75 درصد از كونه های زنده جانوری شناخته شده در این شاخه قرار دارند. بدن بندپایان از تعدادی قطعات مفصل دار تشكیل شده است هر یك ار قطعات یك جفت زائده ای دارد كه ممكن است وظایف متفاوتی داشته باشند. سیستم عصبی در بندپایان به طور وسیع توسعه یافته و از یك مغز با طنابهای عصبی شكمی بوجود آمده كه در هر یك از قطعات به طور شاخهای جای گرفتهاند.در اكثر بندپایان چشمها ساده و یا مركب است.


اولین فسیل حفظ شده از بندپایان به دوره كامبرین زیرین مربوط است. به طوری كه بیشترین فسیلهای مربوط به كامبرین را تریلوبیتها تشكیل میدادند.فراوانی فونای جانوری در شیل بورگس (كامبرین میانی) تحت یك وضعیت غیرعادی شكل گرفته است. این فونا شامل مجموعه تریلوبیتها و تعداد زیادی از اسكلت بندپایانی است كه بطور غیر عادی فسیل شده اند.

رده تریلوبیتها :

تریلوبیتها، جانوران دریایی منقرض شده، دارای پوسته سخت می باشند كه در دریاهای میلیونها سال قبل می زیستند.تریلوبیتها، در آغاز دوران پالئوزوییك(بیش از 500 میلیون سال قبل)ظهوركردند و در دوره پرمین پسین( 284 میلیون سال قبل)منقرض شدند. دوره كامبرین، تحتعنوان عصر تریلوبیتها شناخته می شود.

تریلوبیتها بسیار فراوان و بسیار متنوع بودند. بیش از 15000 گونه تریلوبیت، شناسایی شده است. بعضی از تریلوبیتها در كف دریا می خزیدند، برخی شنا می كردند و برخی دیگر با جریانهای اقیانوسی جابه جا می شدند. احتمالا غذای گونه های مختلف تریلوبیت متفاوت بوده است. بعضی از آنها گیاهخوار بودند(گیاهان را می خوردند)، برخی خرده خوار بودند(مواد فاسد شده را می خوردند) و برخی دیگر لاشخور بودند(مردارها و لاشه ها را می خوردند).تریلوبیت ها گروهی از شاخه بندپایان (Arthropoda) هستند كه با داشتن بدنی بندبند و اسكلت كتینی و یك جفت زائده متصل بهم در شاخه بند پایان طبقه بندی میشوند. بدن آنها در جهتطولی به سه قسمت ناحیه محوری و دو ناحیه جانبی و در جهت عرضی نیز به سه بخش سر،سینه،دم تقسیم میشوند و دارای پوشش سخت خارجی، مشخصند. آنها موجوداتی دریایی بوده و عمدتا به صورت كفزی در آبهای كم عمق زندگی میكردندآنها به طور متوسط از نظر اندازه كوچك بودند و طول بدنشان به طور متوسط در حدود 5 الی 8 سانتیمتر بوده و به طور كلی اندازه آنها بین 5 میلیمتر تا 70 سانتیمتر متغییر بوده است كه در انتهای پالئوزوئیك منقرض شده اند. و شاخص پالئوزوئیك محسوب می شوند.

تریلوبیت ها از پائین ترین قسمت كامبرین ظاهر شده و در حدود 1300 جنس از آنها توصیف شده اند. آنها از بندپایان قدیمی بسیار ساده بود هاند كه تفاوت آنها با بندپایان دیگر در دست و پا و دگردیسی اولیه بوده است. چون بدن از طول و عرض به سه قسمت تقسیم شده است، آنها را تریلوبیت می گویند. اسكلت آنها،خارجی و از جنس فسفات كلسیم و كیتین و برخی موارد معدنی كه استحكام آن را زیاد م یكند تشكیل شده است. حدود خارجی اسكلت بیضوی یا تخم مرغی است و اسكلت خارجی ممكن است برجسته صاف، كمانی یا گرد و گلول های باشد. تریلوبیت ها به وسیله پوشش و اسكلت سطح پشتی، قسمت های نرم خود را حفاظت می كردند، همانند دیگر بندپایان تریلوبیت ها به طور مكرر پوس تاندازی می كرده اند. بنابراین بیشتر تریلوبیت های پیدا شده احتمالا اسكلت حاصل از پوست اندازی هستند تا بقایای اجساد آنها. بسیاری از تریلوبیتها، خارهای محافظتی داشتند. بعضی از آنها می توانستند خودشان را مثل توپ جمع كنند و برخی از آنها كف دریا را حفر می كردند.

 از نظر طولی نیز شامل: یك قسمت مركزی به نام لب محوری (Axial lobe) و دو بخش جانبی به نام پلورا (Pleural lobe) می باشند. عناصر اسكلتی در سفالون و در پیژیدیوم به یكدیگر متصل شده و غیر قابل حركت هستند. فقط در ناحیه توراكس كه شامل 2 تا 40 قطعه مفصل شده به یكدیگر است، قطعات نسبت به یكدیگر حركت دارند. بنابراین تریلوبیت میتوانسته از سطح شكمی تا شود.

جانورانى با اسكلت خارجى كه جهت طولى داراى یك بخش محورى و دو بخش "Axial lobe" در طرفین آن  Pleural lobe بودند.

ساختمان بدن در تریلوبیتها :

تریلوبیتها، بی مهرگان دریایی بودند كه پوسته ای سخت و سه قسمتی داشتند(بخش محوری و دو بخش جانبی)، از این رو آنها را تریلوبیت نامیده اند. این آرتروپودها، پاهای متصل شده، چشمان مركب و آنتن داشتند. اندازه آنها بین كمتر از یك چهارم اینچ( 6/0متر) تا بیش از2 فوت (6/0 متر) در تغییر بود. پوشش و اسكلت پشتی از جهت پهنا ، به سه ناحیه از جلو به عقب (در امتداد عرض) تقسیم شده است:

- بخش جلویی یا Cephalon: سفالون یا سپر ناحیه سری

- بخش میانى یا Thorax :توراكس یا سینه

- بخش عقبى یا Pygidium : ژیدیوم یا بخش دمی

الف ) سر یا سفالون:

سفالون دارای بخشهای متفاوتی است و شكل و چگونگی این قسمتها از مهمترین فاكتورهای تقسیم بندی تریلوبیتهاست.

قسمت میانی سر را شامل می شود كه دارای حالت برجسته بوده و توسط (Glabella) گلابلا از سایر قسمتها جدا می شود. در دو طرف گلابلا دو گونه ثابت (dorsal furrow) شیار پشتی می گویند. شكل گلابلا میتواند (Cranidium) « كرانیدیوم » وجود دارد كه مجموع آنها را با گلابلا طویل، كوتاه، باریك، پهن و ... باشد.

خط درز چهره ای (Facial suture) جداكننده گونه متحرك و كرانیدیوم است. این خط درز، پوست اندازی تریلوبیتها را تسهیل می كرده. بر اساس اینكه خط درز كدام قسمت از سفالون راقطع نماید، انواع مختلفی برای آن تشخیص داده شده.

گونه ثابت  (Fixed cheek) چسبیده به گلابلا است و شامل تمام كرانیدیوم به استثنا گلابلا می گردد و دارای لبه كاملا برجسته بوده كه در تمام لبه سفالون دیده می شود. گونه متحرك (cheek Free) توسط خط درز چهره ای از گونه ثابت جدا می شود.

چشم ها مركب، معمولا در بخش پشتى ناحیه سر قرار مى گیرند.یك جفت چشم ساده و یك جفت چشم مركب كوچك است. چشمهای مركب از تعدادی عدسی تشكیل می شوند كه هر كدام از عدسیها یك واحد بینایی محسوب می شود. تعداد عدسیها تا 15000 عدد هم می رسد. عدسیها یا به هم چسبیده یا پهلو به پهلو قرار گرفته اند، كه در این حالت به « هولو كروآل » (chroal Holo ) موسومند، و اگر فاصله داشته باشند به (Schizo chroal) « شیزو كروآل » معروفند. که در این حالت عدسیها نیمه كروی بوده و توسط بافت سختی از هم جدا شده اند.

ب ) سینه یا توراكس:

از تعدادی قطعه متصل به هم و كاملا مجزا از یكدیگر تشكیل شده است. این قطعات نسبت به هم و نسبت به ناحیه سفالون قابل حركت هستند. قسمت محوری، قسمت میانی سینه است كه برجسته است و در دو طرف آن لپهای جانبی قراردارند قسمت جانبی پلورال (Pleural است و شكلهای مختلفی دارد. انتهای پلورالها گاهی تولید خارهایی می كند كه « پلورال اسپاین » ( Pleural spine ) نامیده می شوند. تعداد بندهای سینه در گونه های مختلف متفاوت بوده از 2 تا 40 قطعه متغیر است. و یكی از صفات عمده مورداستفاده در تقسیم بندی تریلوبیتها است. در بخش شكمى، یكسرى زواید دیده مى شود كه شامل یك جفت آنتن بندبند و فاقد انشعاب در بخش جلویى بدن و تعداد متغیرى از زواید بندبند دو شاخه (كه 4 جفت از آنها در بخش شكمى ناحیه سر قرار دارند) مى شود.

ج ) دم یا پیژیدیوم:

همانندناحیه سینه از تعدادی قطعه به هم جوش خورده تشكیل شده. تعداد این قطعات در گونه های مختلف متفاوت است و همانندسفالون به توراكس متصل شده است و دارای یك بخش محوری و دو بخش جانبی می باشد. بخش محوری كه معمولا حالت برجسته هم دارد  « راشیس » (Rachis) نامیده می شود. قطعات جانبی دارای لبه های صاف یا خارمانند هستند. مخرج در زیر آخرین قطعه دم قرار می گیرد.

دوره تحول Ontogeny :

مراحل تغییر شكل از تخم تا موجود بالغ شامل مراحل زیر است :

Protaspise -1

Meraspise -2

Holaspise -3

دوره تحول از لارو كه فقط داراى قطعات سر است شروع مى شود و پس از دگردیسى هاى متوالى به جانور بالغ تبدیل مى گردد. تریلوبیتها از جانوران منحصرا دریایى هستند و فسیل آنها فقط در نهشته هاى دوران پالئوزوییك یافت مى شود. اینها براى اولین بار در كامبرین زیرین ظاهر شدند اما از آن پس خیلى زود، به خانواده ها و جنس هاى مختلف تنوع یافتند. در اردویسین فراوان و متنوع شدند اما از سیلورین، از نظر تنوع، شروع به افول نهادند. پس از آن بسرعت در دونین فراوان شدند. در حالیكه خانواده هاى كمى از آنها وجود داشتند. خیلى سریع در پالئوزوییك فوقانى كم شدند و با پایان یافتن پرمین به كلى از بین رفتند. (شكل 2) حداكثر فراوانى از نظر تنوع به عقیده عده اى در اردویسین میانى بوده است و علت آن ، ازدیاد راسته هاى ظاهر شده از 5 راسته در كامبرین به 7 راسته در این زمان، ذكر شده است. جهت یابى آنها با استفاده از موقعیت سرودم امكان پذیر است. گاهى در برخى گونه ها تشخیص دم از سر مشكل بوده و نمى توان آن دو را از هم باز شناخت. در هر صورت قسمتى كه سر قرار دارد بخش Anterior و قسمتى كه دم قرار داردPosterior نامیده مى شوند.


ادامه در بخش دوم...





طبقه بندی: زمین شناسی تاریخی،
[ جمعه 3 آذر 1391 ] [ 09:09 بعد از ظهر ] [ راحله مظلومی ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

من راحله مظلومی، فارغ التحصیل رشته زمین شناسی محض هستم...زمین را خیلی خیلی دوست دارم...
این وبلاگ برای همه زمینی هاست...

مشاور پایان نامه های تخصصی کارشناسی زمین شناسی
بررسی های زمین شناسی
کار با gps و نرم افزار mapsurce و آموزش آن
رسم نقشه ( زمین شناسی، توپوگرافی، ...)
آموزش نرم افزار های زمین شناسی: ... gis , rockwork, surfer 8 & 9 , dips
rmazloomi.zamin@yahoo.com

نویسندگان
آخرین مطالب
لینک دوستان
نظر سنجی
نظر شما در مورد وبلاگ دختر زمین شناس چیست؟






ابر برچسب ها
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب